Najważniejsze w skrócie

  • Poziom powstrzymywania (od N1 do H4b oraz T1-T3 dla barier tymczasowych) określa, jak ciężki pojazd i przy jakiej energii bariera bezpiecznie zatrzyma - im wyższy, tym cięższe uderzenie przenosi.
  • Szerokość pracująca W (W1-W8) to miejsce potrzebne za barierą podczas uderzenia - decyduje, czy zmieści się przed przeszkodą.
  • ASI i THIV opisują, jak groźne jest zderzenie dla pasażerów - klasa A jest najłagodniejsza.
  • Dobór bariery to zawsze kompromis: poziom powstrzymywania ↔ szerokość pracująca ↔ intensywność zderzenia.

Symbole N2, H1 czy H4b pojawiają się w każdej specyfikacji przetargowej na bariery ochronne - ale co dokładnie oznaczają i jak przełożyć je na właściwy wybór dla konkretnej drogi? W tym przewodniku tłumaczymy klasyfikację z normy PN-EN 1317, parametry, które faktycznie decydują o bezpieczeństwie, oraz logikę doboru bariery.

Norma PN-EN 1317 - fundament klasyfikacji

Wszystkie drogowe bariery ochronne w Polsce i Unii Europejskiej klasyfikuje się według zharmonizowanej normy PN-EN 1317 „Systemy ograniczające drogę". To ona definiuje, co bariera musi wytrzymać, jak się ją bada i jak opisuje jej właściwości. Kluczowe części normy to:

  • EN 1317-1 - terminologia i ogólne kryteria metod badań (m.in. definicje ASI, THIV, szerokości pracującej).
  • EN 1317-2 - klasy działania i kryteria odbioru dla barier drogowych (poziomy powstrzymywania, testy zderzeniowe).
  • EN 1317-3 - poduszki zderzeniowe (terminale i osłony energochłonne).
  • EN 1317-5 - wymagania dotyczące wyrobu i ocena zgodności (podstawa oznakowania CE).

W praktyce bariera opisana jest zawsze trzema informacjami: poziomem powstrzymywania (np. H2), klasą szerokości pracującej (np. W4) oraz poziomem intensywności zderzenia (A, B lub C). Dopiero razem mówią, czy dana bariera nadaje się do danej lokalizacji.

Poziomy powstrzymywania - pełna tabela

Poziom powstrzymywania (ang. containment level) potwierdza się w testach zderzeniowych pojazdami o rosnącej masie i energii. Dzieli się na grupy: bariery tymczasowe (T), niskie i normalne (N), wysokie (H) oraz bardzo wysokie (H4). Każdy poziom przypisany jest do konkretnych testów TB.

PoziomKategoriaTesty zderzenioweTypowe zastosowanie
T1tymczasowyTB21lekkie zabezpieczenia stref robót, niskie prędkości
T2tymczasowyTB22strefy robót o umiarkowanym ruchu
T3tymczasowyTB41 + TB21bariery tymczasowe na drogi szybkiego ruchu
N1niskiTB31drogi o niższych prędkościach
N2normalnyTB32 + TB11standardowa ochrona krawędzi dróg i pasa rozdziału
H1podwyższonyTB42 + TB11miejsca o podwyższonym ryzyku, ruch ciężki
H2wysokiTB51 + TB11obiekty mostowe, tereny zabudowane, ochrona autobusów
H3wysokiTB61 + TB11drogi o dużym udziale pojazdów ciężkich, groźne przeszkody
H4a / H4bbardzo wysokiTB71 (H4a) / TB81 (H4b) + TB11miejsca, gdzie skutki przebicia bariery są katastrofalne

Różnica między H4a a H4b sprowadza się do pojazdu badawczego: H4a bada się pojazdem 30 t (TB71), a H4b - zestawem 38 t (TB81). Oba to najwyższe klasy, stosowane tam, gdzie wypadnięcie ciężarówki poza drogę zagraża torom kolejowym, drugiej jezdni czy infrastrukturze krytycznej.

Zapamiętaj

Wyższy poziom powstrzymywania to nie zawsze „lepiej". Sztywniejsza, mocniejsza bariera ostrzej zatrzymuje lekki pojazd - dlatego dobór polega na dopasowaniu klasy do realnego ryzyka, a nie na wybieraniu maksimum.

Szerokość pracująca W i ugięcie dynamiczne

Podczas uderzenia bariera podatna (np. stalowa linowa czy prowadnica na słupkach) odkształca się i przesuwa. Szerokość pracująca W to odległość od lica bariery przed uderzeniem do najdalszego położenia jej elementów w trakcie zderzenia. To parametr krytyczny: jeśli za barierą, w zasięgu jej szerokości pracującej, znajduje się przeszkoda (słup, podpora wiaduktu, skarpa), pojazd może w nią uderzyć mimo bariery.

KlasaSzerokość pracująca WCharakterystyka
W1≤ 0,6 mbariery bardzo sztywne (np. betonowe)
W2≤ 0,8 msztywne, mało miejsca za barierą
W3≤ 1,0 mumiarkowanie sztywne
W4≤ 1,3 mtypowe bariery stalowe
W5≤ 1,7 mbariery podatne
W6≤ 2,1 mbariery podatne, duże odkształcenie
W7≤ 2,5 mwymaga dużo miejsca za barierą
W8≤ 3,5 mmaksymalne odkształcenie

Nie należy mylić szerokości pracującej z ugięciem dynamicznym (D). Ugięcie dynamiczne to maksymalne boczne przemieszczenie samego lica bariery, natomiast szerokość pracująca uwzględnia całą „obwiednię" konstrukcji wraz z odchylonymi elementami. Do sprawdzenia kolizji z przeszkodą zawsze używa się szerokości pracującej W.

Konstrukcja stalowej bariery ochronnej - widok z bliska
Im sztywniejsza konstrukcja bariery, tym mniejsza szerokość pracująca - ale i ostrzejsze zatrzymanie lekkiego pojazdu.

Intensywność zderzenia: ASI i THIV

Bariera ma nie tylko zatrzymać pojazd, ale też nie zabić jego pasażerów. Do oceny „łagodności" zderzenia służą dwa wskaźniki mierzone w testach lekkim samochodem (TB11):

  • ASI (Acceleration Severity Index) - wskaźnik intensywności przyspieszeń działających na pasażera. Im niższy, tym bezpieczniej.
  • THIV (Theoretical Head Impact Velocity) - teoretyczna prędkość uderzenia głowy w elementy wnętrza pojazdu. Dopuszczalna wartość to ≤ 33 km/h.

Na podstawie ASI barierę przypisuje się do jednej z klas intensywności zderzenia:

KlasaWarunek ASIZnaczenie dla pasażera
AASI ≤ 1,0najwyższy komfort bezpieczeństwa - preferowana
BASI ≤ 1,4akceptowalny poziom obciążeń
CASI ≤ 1,9dopuszczalny, ale surowszy dla pasażerów

Przykład z życia

Nasz system POLGUARD uzyskał w teście zderzeniowym ASI 0,3 (klasa A) i THIV w przedziale 5-9 km/h - wartości znacznie poniżej limitów, co oznacza wyjątkowo łagodne dla kierowcy zatrzymanie przy zachowaniu wysokiego powstrzymywania.

Intruzja pojazdu (VI) na obiektach

Dla barier z wypełnieniem górnym i barieroporęczy mostowych normy wprowadzają dodatkowy parametr - intruzję pojazdu VI (Vehicle Intrusion), w klasach od VI1 do VI9. Opisuje ona, jak daleko nadwozie ciężkiego pojazdu „wychyla się" ponad barierę podczas uderzenia. Ma to znaczenie na obiektach, gdzie nad barierą znajdują się np. ekrany akustyczne, sieć trakcyjna albo skrajnia drugiego poziomu drogi.

Jak dobrać poziom powstrzymywania

Dobór bariery to nie wybór „najmocniejszej", lecz dopasowanie do warunków. W Polsce reguły doboru urządzeń BRD określają aktualne wytyczne projektowania (WR-D) oraz warunki techniczne. W uproszczeniu bierze się pod uwagę:

  • Klasę drogi i prędkość - autostrady i drogi ekspresowe wymagają wyższych klas niż drogi lokalne.
  • Natężenie i strukturę ruchu - duży udział pojazdów ciężkich przesuwa dobór ku H2-H3.
  • Rodzaj i bliskość zagrożenia - podpory wiaduktów, słupy, zbiorniki wody, tory, przepaści czy tereny zabudowane podnoszą wymagany poziom.
  • Geometrię - łuki, nasypy i pas rozdziału mają własne wymagania.
  • Dostępne miejsce - ograniczona przestrzeń za barierą wymusza niższą klasę szerokości pracującej (W1-W3), często barierę betonową lub sztywną stalową.

Praktyczna zasada

Najpierw ustal wymagany poziom powstrzymywania (od ryzyka), potem dostępną szerokość pracującą (od miejsca), a na końcu wybierz system o możliwie najniższej klasie intensywności zderzenia spełniający oba warunki. Ten sam poziom H2 można osiągnąć wieloma konstrukcjami różniącymi się W i ASI.

Poziomy w ofercie GoDar

Dostarczamy i montujemy bariery drogowe w pełnym zakresie poziomów powstrzymywania od N2 do H4b, przy różnych klasach szerokości pracującej, a także bariery mostowe i barieroporęcze w klasach H1-H4b. W obszarze zabezpieczeń tymczasowych oferujemy systemy T3W2 marki PROTEC oraz własny, przebadany zderzeniowo system POLGUARD (T1W1 i T3W3, ASI 0,3 klasa A). Jeśli nie masz pewności, jaka klasa jest wymagana na Twojej inwestycji - prześlij nam parametry drogi, a dobierzemy właściwy system i przygotujemy wycenę.

Zespół GoDar

Ponad 15 lat praktyki w dostawie i montażu barier ochronnych oraz organizacji ruchu na drogach w całej Polsce.