Najważniejsze w skrócie

  • Testy zderzeniowe TB (od TB11 do TB81) to realne uderzenia pojazdów o rosnącej masie - od 900 kg do 38 ton - w barierę.
  • Wynik decyduje o poziomie powstrzymywania, szerokości pracującej W i klasie intensywności zderzenia.
  • Bariera musi jednocześnie zatrzymać pojazd, bezpiecznie go przekierować i nie zagrozić pasażerom (ASI, THIV).
  • Badania prowadzą akredytowane jednostki - w Polsce m.in. IBDiM; ich raporty są podstawą dopuszczenia wyrobu.

Za każdym symbolem na barierze - N2, H2, T3 - stoi prawdziwe uderzenie pojazdu rozpędzonego na poligonie badawczym. Testy zderzeniowe to jedyny sposób, by udowodnić, że bariera naprawdę chroni. W tym artykule pokazujemy, jak wygląda badanie, jak czytać symbole TB i co dokładnie sprawdzają inżynierowie.

Po co bada się bariery zderzeniowo

Obliczenia i symulacje komputerowe nie wystarczą, bo zderzenie pojazdu z barierą to zjawisko gwałtowne i trudne do pełnego przewidzenia: liczy się sposób odkształcenia stali, praca połączeń, zachowanie słupków w gruncie i tor pojazdu po odbiciu. Dlatego norma PN-EN 1317-2 wymaga fizycznego testu zderzeniowego w warunkach powtarzalnych i ściśle udokumentowanych. Dopiero pozytywny wynik pozwala przypisać barierze konkretną klasę.

Jak wygląda test zderzeniowy

Badanie odbywa się na wydzielonym poligonie. Pojazd o określonej masie jest rozpędzany (holowaniem linowym lub napędem własnym) do zadanej prędkości i kierowany na barierę pod ściśle określonym kątem. Przebieg rejestrują kamery szybkie, a w pojeździe montuje się akcelerometry i manekiny pomiarowe. Trzy parametry każdego testu to zawsze:

  • masa pojazdu - od samochodu osobowego po ciężki zestaw drogowy,
  • prędkość uderzenia - od 65 do 110 km/h,
  • kąt najazdu - od 8° do 20°.

Po zderzeniu zespół badawczy analizuje nagrania i dane pomiarowe, sprawdzając komplet kryteriów odbioru opisanych niżej.

Pełna tabela testów TB11-TB81

Symbol „TB" (ang. test bump) oznacza konkretny scenariusz uderzenia. Poniżej pełny zestaw testów zdefiniowanych w PN-EN 1317-2:

TestPojazdMasaPrędkośćKąt
TB11samochód osobowy900 kg100 km/h20°
TB21samochód osobowy1300 kg80 km/h8°
TB22samochód osobowy1300 kg80 km/h15°
TB31samochód osobowy1500 kg80 km/h20°
TB32samochód osobowy1500 kg110 km/h20°
TB41samochód ciężarowy10 000 kg70 km/h8°
TB42samochód ciężarowy10 000 kg70 km/h15°
TB51autobus13 000 kg70 km/h20°
TB61samochód ciężarowy16 000 kg80 km/h20°
TB71samochód ciężarowy30 000 kg65 km/h20°
TB81zestaw ciężarowy38 000 kg65 km/h20°

Testy z lekkim pojazdem (TB11) sprawdzają przede wszystkim bezpieczeństwo pasażerów, a testy z pojazdami ciężkimi (TB41-TB81) - zdolność powstrzymania. Dlatego większość poziomów potwierdza się kombinacją dwóch testów: jednym „ciężkim" i jednym „lekkim" (np. H2 = TB51 + TB11).

Kryteria oceny bariery

Aby test uznać za zaliczony, bariera musi spełnić jednocześnie wszystkie wymagania:

  • Powstrzymanie i przekierowanie - pojazd zostaje zatrzymany lub płynnie sprowadzony wzdłuż bariery, bez przebicia i bez przewrócenia.
  • ASI i THIV - wskaźniki intensywności zderzenia w dopuszczalnych granicach (THIV ≤ 33 km/h).
  • Szerokość pracująca W i ugięcie dynamiczne - zmierzone i sklasyfikowane (W1-W8).
  • Intruzja pojazdu (VI) - dla barier z górnym wypełnieniem i barieroporęczy.
  • Strefa wyjazdu pojazdu - pojazd po odbiciu nie może gwałtownie wracać na tor ruchu (tzw. exit box).
  • Integralność konstrukcji - żaden element bariery nie może przeniknąć do kabiny; główne części nie mogą się odrywać i stwarzać zagrożenia.

Dlaczego to takie ważne

Bariera, która zatrzyma ciężarówkę, ale odbije osobówkę z powrotem pod nadjeżdżające pojazdy albo przebije się do kabiny, testu nie zalicza. Ocena jest zawsze kompleksowa - liczy się skutek dla wszystkich uczestników ruchu.

Klasy intensywności zderzenia

Na podstawie wskaźnika ASI barierze przypisuje się poziom intensywności zderzenia, informujący o obciążeniach działających na pasażerów lekkiego pojazdu:

KlasaASIInterpretacja
A≤ 1,0najłagodniejsze zderzenie - najczęściej wymagane
B≤ 1,4akceptowalne obciążenia
C≤ 1,9dopuszczalne, surowsze dla pasażerów

Ta sama klasa powstrzymywania (np. T3) może więc być zrealizowana barierami różniącymi się „łagodnością" - i to właśnie klasa A jest przewagą dobrze zaprojektowanej konstrukcji.

Studium przypadku: POLGUARD

Nasz autorski system barier przestawnych POLGUARD przeszedł badania zderzeniowe na poligonie IBDiM w Inowrocławiu. W dwóch testach uzyskał:

TestWynikParametry bezpieczeństwa
TB21poziom T1, klasa W1ASI 0,3 (klasa A), THIV 5-9 km/h
TB41poziom T3, klasa W3powstrzymanie pojazdu 10 t

Badania przeprowadzono zgodnie z normami PN-EN 1317-1:2010 i PN-EN 1317-2:2010 (raporty TO-2/11/18-1 i TO-2/12/18-1 z 11 września 2018 r.). System jest zastrzeżony jako wzór użytkowy. Wynik ASI 0,3 lokuje POLGUARD w najbezpieczniejszej klasie A - to realny dowód, że polska konstrukcja dorównuje rozwiązaniom importowanym. Nagrania z testów udostępniamy na życzenie.

Test zderzeniowy a znak CE

Pozytywny test zderzeniowy (badanie typu, ITT - Initial Type Testing) to jeden z warunków wprowadzenia bariery na rynek, ale nie jedyny. Zgodnie z EN 1317-5 producent musi jeszcze wdrożyć zakładową kontrolę produkcji i przejść ocenę zgodności, która pozwala oznakować wyrób znakiem CE wraz z deklaracją właściwości użytkowych. Dlatego przy odbiorze bariery warto żądać kompletu dokumentów: raportu z badań zderzeniowych, deklaracji właściwości użytkowych i instrukcji montażu - bo nawet certyfikowana bariera chroni tylko wtedy, gdy jest zamontowana dokładnie tak, jak ją badano.

Zespół GoDar

Ponad 15 lat praktyki w dostawie i montażu barier ochronnych oraz organizacji ruchu na drogach w całej Polsce.